Geplaatst op door Danny Habets

Zware kost

Boeken kunnen soms ook verbazing wekken door hun omvang: doordat ze heel klein of dun zijn, of integendeel groot en/of dik. Op mijn bureau verzamelde zich in de loop van de tijd een aantal wat men noemt ‘kloeke’ boekbanden.

Het zijn allemaal boeken (en sierlijke boekbanden!) uit de periode 1840-1920, veel Franstalige en Duitstalige boeken, stevig in de band, al dan niet met de ribben (vooral de Franse boeken). Geen bedlectuur, alleen al vanwege hun (on)hanteerbaarheid op het nachtkastje, maar geen enkele e-reader kan hier ooit tegenop.

Van links naar rechts

Hugo, Victor, Han d’Islande. Roman A. Émile Testard, Paris, 1889. 1e druk – Gebonden, 567p. – Rood-marokijn halflederen band met 5 ribben, gemarmerde platten, gemarmerde schutbladen. Fraaie illustraties. Goud (versierd) op kopsnede. Oplage: onbekend, maar 1000 exemplaren zouden zijn gedrukt op (diverse soorten) luxe papier, genummerd 1-1000, voorzien van een dubbele suite met de gravures ‘hors texte’. Dit is (helaas) een ongenummerd exemplaar.

[anonymus], Le Trésor littéraire de la France – Les Prosateurs. Recueil en prose et en vers. Librairie de L. Hachette, Paris, 1866. 1e druk – Gebonden, 961p.

Jacquemart, Albert, Histoire de la Céramique. Étude descriptive et raisonnée des poteries de tous les temps et de tous les peuples. Hachette, Paris, 1875. 1e druk – Gebonden, 750p. – Contentant 200 figures sur bois par H. Catenacci et J. Jacquemart, 12 planches gravés à l’eau-forte par Jules Jacquemart et 1000 marques et monogrammes. Schitterende sierband, rood leder rijk geornamenteerd met opdruk in goud en zwart. Goud op snede.

Sévigné, Madame de, Lettres Choisies. Précédées d’une notice par Grouvelle d’obervations littéraires par Suard, accompagnées de notes explicatives sur les faits et sur les personnages du temps. Garnier Frères, Paris, 1862. 1e druk – Gebonden, XVI+702p. – Lederen band, goud op snede. Door het boek heen fraai gegraveerde portretten.

Vétault, Alphonse, Charlemagne. Alfred Mame et fils., Tours, 1888. 3e druk – Gebonden, 580p. – Introduction par Léon Gautier. Halflederen rode band met ribben en gedecoreerde rug, goude op de snedes.

Orsini, M. l’Abbé, La Vierge. Histoire de la Mère de Dieu et de Son culte. A. René, Paris, 1844-1845. 1e druk – Gebonden, 447+490p. – Marokijnlederen rijk versierde band, goud op snede, vele fraaie prenten. Nouvelle édition illustrée de gravures hors-texte et de vignettes par MM. J. Laroche, Brévière, E. Courbe, J. Gagniet, L. Noel, Lacoste Ainé, Engelmann, Graf.

[anonymus], Das Gudrun Lied für das deutsche Haus. Nach den besten Quellen bearbeitet von Emil Engelmann. Mit einem Fascsimile der Umbraser Handschrift, 6 Lichtdruckbildern und vielen Illustrationen im Text. Paul Neff, Stuttgart, 1886. 1e druk – Gebonden, 153p. – Dit is de variant met de grijze band.

[anonymus], Das Gudrun Lied für das deutsche Haus. Nach den besten Quellen bearbeitet von Emil Engelmann. Mit einem Fascsimile der Umbraser Handschrift, 6 Lichtdruckbildern und vielen Illustrationen im Text. Paul Neff, Stuttgart, 1886. 1e druk – Gebonden, 153p. – Dit is de variant met de rode band.

[anonymus], Das Nibelungenlied für das deutsche Haus. Nach den besten Quellen bearbeitet von Emil Engelmann. Mit neun Fascsimiles der hervorragendsten Handschriften, 56 Bildern nach Zeichnungen. Paul Neff, Stuttgart, 1885. 1e druk – Gebonden, 236p. – Zelfde soort uitgave als vorige titel.

Hanson, Charles Henry, The Land of Greece. Described and Illustrated. T. Nelson and Sons, Edinburg / New York, 1886. 1e druk – Gebonden, 400p. – With 44 illustrations and three maps.

Zeggelen, W.J. van, Gedichten. D. Noothoven van Goor, Leiden, 1859-1861. 1e druk – Gebonden, 92+102+104+100+98+96+106+100p. – Bevat: Lach en luim (5e druk), Vroolijke schetsen (3e druk), Luimige verhalen (3e druk), Hoofd en hart (3e druk), Licht en bruin (3e druk), Stekjes uit den vreemde (2e druk), Kijkjes in ’t leven (4e druk), Sprokkels (2e druk). Fraai gedecoreerde linnen band met opdruk en versiering. Portret van de dichter, beschermd met aangehecht vloeipapieren tabblaadje. Diverse platen.

Legouvé, Ernest, Une élève de seize ans. J. Hetzel, Paris, [ca. 1890]. Gebonden. – [Bibliothèque d’Education et de Récréation]. – Cinquante illustrations par Adrien Marie, George Roux, Gérardin, E. Jankowski, E. Proment, Yon, Dubouchet. ‘Gravure en noir et blanc en frontispice. Illustré de nombreuses gravures en noir et blanc dans et hors texte’.

Gouraud, Julie, Cousine Marie. Librairie Hachette, Paris, 1879. 2e druk – Gebonden, 325p. – Illustré de 36 Vignettes dessinées sur bois par Adrien Marie.

Köppen, Fedor von, Het leven van Otto von Bismarck. In verband met de staatkundige geschiedenis van Europa gedurende de laatste 30 jaren. Vertaald uit het Duits door G.J. Dozy, Blomhert & Timmerman, Nijmegen, 1876. 1e druk – Gebonden, XII+355+343p. – Uitgave van 2 delen in 1 band. Donkergroene halflederen band met ribben. Met houtsneeplaten naar tekeningen van H. Lüders, L. Burger en F. Baumgarten.

Koenig, Robert, Deutsche Literaturgeschichte. Velhagen & Klasing, Bielefeld / Leipzig, 1879. 5e druk – Gebonden, 655p. – Uitgave in een fraai gedecoreerde band, halfleder. Zeer verzorgde uitgave met veel illustraties van hoge kwaliteit en uitvouwbare bladen.

Kouprine, Alexandre, La Fosse aux Filles. Vertaald uit het Russisch door Mongault & Désormonts, Mornay, Paris, 1926. 1e druk – Gebonden, 418p. – Bois de Lebedeff. Nr. 26 van 30 op Japon impérial. Fraaie halflederen band met ribben en gemarmerde platten. Ex libris Pieter Tjebbes.

Laforet, Josephus, Quaestiones Theologiae Dogmaticae. s.n., s.l. – Gebonden, 496p. – Compleet handschrift (van een cursus?) dogmatische theologie. Halfleer met gemarmerde platten. Prachtig, uniek ding.

Gérame, Marie-Joseph de, Pélerinage a Jérusalem et au Mont-Sinaï. J. Casterman, Tournai, 1843. 1e druk – Gebonden, XXVIII+367p. – Nouvelle edition ornee d’un magnifique portrait du R.P. De Geramb et d’un fac-simile. Bonne édition illustrée d’une frontispice avec Jésus sur le Calvaire et d’un portrait de l’auteur, de ce pèlerinage en Terre Sainte au début du XIXème siècle fait par ce religieux de la Trappe rédigé sous forme de lettres. Goud op de snedes.

Lartigue, Gustave de, Dictionnaire de pensées diverses. Extraites des moralistes, législateurs, hommes d’état, magistrats, écrivains et publicistes de l’antiquité, du moyen age et des siècles modernes. H. Tircher, Bruxelles, 1833. 2e druk – Gebonden, 360p.

Nettement, M. Alfred, Exposition Royaliste. 1789-1842. Bureau de la Mode, Paris, 1842. 1e druk – Gebonden, 520p. – Halflederen band met sierlijke goudopdruk op de rug, gemarmerde platten, gemarmerde sneden.

Balzac, Honoré de, Les Contes Drolatiques. Colligez ez Abbayees de Touraine et mis en lumière par le sieur de Balzac pour l’Esbattement des Pantagruelistes et non aultres. Nouvelle édition. Garnier Frères, Paris, 1926. 1e druk – Gebonden, 614p. – Van deze editie zijn 1500 genummerde luxe-exemplaren gedrukt op Vélin pur fil. Dit is nr. 1282. Met 425 prenten van Gustave Doré. Rode halfmarokijn band met hoeken, gemarmerde platten en gemarmerde schutbladen.

Geplaatst op door Danny Habets

Een 19e-eeuwse Viking-saga

Tegnér, Esaias, Frithjofs-Saga. Vertaald uit het Zweeds door P.L.F.C. von Eichstorff, Elsevier, Rotterdam, 1882. 1e druk – Gebonden, 145p. – Herzien door J.J.L. ten Kate. Met twaalf ‘platen in lichtdruk’ (en diverse vignetten) naar Knut Ekwall, ‘en portret van den schrijver’.

Navigeer met de pijltjes voor meer illustraties.

Geplaatst op door Danny Habets

Amor & Psyche

Eind 19e eeuw waren de bekende figuren uit de Griekse mythologie Amor (Eros) & Psyche populair in de literatuur en de kunsten. Denk bijvoorbeeld aan Psyche van Louis Couperus.

Onlangs stuitte ik op onderstaande prachtige uitgave van een Duits episch gedicht, getiteld Amor und Psyche.

Robert Hamerling, Amor und Psyche. Adolf Titze, Leipzig, 1882. 1e druk – Gebonden, 142p. – Illustraties van Paul Thumann.

Lees verder
Geplaatst op door Danny Habets

“Eene voorstelling naar het leven” (C.E. van Koetsveld)

Zoals regelmatige lezers van dit blog weten, laat ik mij niet snel afschrikken door wat onbekend of inmiddels vergeten lijkt. Eind 19e eeuw hebben de Tachtigers grondig afgerekend met wat in de volksmond wel is aangeduid met “domineespoëzie”, die gekenmerkt zou zijn door braafheid en beuzelarij, met God, vaderland en gezin als leidmotieven. Het proza zou vooral oubollig zijn, met zijn licht humoristisch (bedoeld) realisme. De afgelopen decennia hebben diverse onderzoekers en enthousiastelingen geprobeerd dit beeld bij te stellen, maar een dergelijk frame is vaak nogal hardnekkig.

Het dilemma van de lezer/bibliofiel

En laten we eerlijk zijn: wie leest nog regelmatig een boek van Jacob van Lennep, C. van Nievelt of mevr. Bosboom-Toussaint? Wie smult er nog van de gedichten van J.J.L. ten Kate, Jan Frederik Helmers, A.J. de Bull, of Hendrik Tollens? Wat er vaak van is overgebleven, is omhulsel in de letterlijke zin: fraaie 19e-eeuwse bandjes, meer curiosum dan dat ze onze literaire smaakpapillen prikkelen. De vraag naar deze deeltjes is relatief gering en ondanks de ouderdom zijn de prijzen online vrij bescheiden, behalve voor enkele heel schaarse uitgaven.

Lees verder
Geplaatst op door Danny Habets

Vadertje Cats, kloek en ondeugend

De twee grootste en zwaarste boeken in mijn collectie worden gevormd door een 19e-eeuwse uitgave die ik onlangs kocht van de verzamelde werken van de 17e-eeuwse dichter Jacob Cats, bijgenaamd “Vadertje Cats”. Behalve dat het dichterschap van Cats wat lijdt onder eenzijdige beeldvorming, is de 19e-eeuwse uitgave door J. van Vloten ook een juweeltje van boekkunst.

Lees verder
Geplaatst op door Danny Habets

Dorothea en de censuur

In de → vorige aflevering waren we een obscuur, bijzonder boekje op het spoor gekomen, een vertaling van een Duits werkje, waarin de problematiek van gemengde huwelijken tussen katholieken en protestanten aan de kaak wordt gesteld m.b.v. een melodramatisch verhaal. Vooralsnog hebben we via de online kanalen geen ander exemplaar van dit boekje boven water kunnen halen. Wel is er veel wetenswaardigs over het boekje en de auteur te achterhalen. In deze aflevering volgen we het spoor verder terug, waarbij nog een hele censuurkwestie komt kijken. We beginnen met enkele recensies in de tijdschriften van medio 19e eeuw, die interessante wetenswaardigheden bieden.

Lees verder
Geplaatst op door Danny Habets

De ellende van gemengde huwelijken

Soms heeft het even tijd nodig om bepaalde boeken wat nader te bestuderen. In augustus 2019 toog ik naar Amstelveen om op twee plaatsen een partij boeken op te halen. In de tweede partij zat een gehavend boekje zonder titelpagina, waar een vorige eigenaar zelf ooit een kaft omheen heeft gedaan. De laatste eigenaar wist niet wat het was, maar ik mocht het mee naar huis nemen. Ik wist er ook niet goed raad mee, dus het heeft ruim een jaar naamloos in de kast gestaan. Tot nu.

Lees verder
Geplaatst op door Danny Habets

In het hart van “donker” Afrika

De exploraties van Livingstone

In 1869 verscheen een Franse vertaling van het verslag van Livingstone over zijn reizen in zuidelijk Afrika. Met prachtige prenten en kaart.

Het boek is voorzien van vele fraaie gravures, deze tonen ons (een westerse blik op) het “donkere” Afrika van toen. Blader met de pijltjes door de afbeeldingen hieronder.

Samuel Baker en zijn vrouw

Enkele jaren na de gebroeders Livingstone reisde de Engelsman Samuel Baker met zijn vrouw. In de voorbije jaren hadden verschillende ontdekkingsreizigers zich stuk gebeten op de zoektocht naar de bronnen van de Nijl. Baker onderzocht een nog niet in kaart gebrachte tak.

Besproken boeken

Baker, Samuel W., The Nile Tributaries of Abyssinia. And the sword hunters of the Hamran Arabs. MacMillan and Co., London / New York, 1886. 1e druk – Gebonden, XIX+413+47p. – Met uitvouwbare kaart.

David & Charles Livingstone, Explorations dans l’Afrique australe. Et dans le bassin zu Zambèse depuis 1840 jusqu’a 1864. Ouvrage traduit de l’anglais par Mme Henriette Loreau, abrégé par L. Belin-De Launay, Librairie de L. Hachette, Paris, 1869. 2e druk – gebonden, XX+339p. – [Bibliothèque Rose Illustrée]. – Contenant une carte et 20 gravures sur bois.

Geplaatst op door Danny Habets

Van Lennep – Poëtische Werken

Na lange tijd was ik weer eens in een van mijn favoriete antiquariaten, het sfeervolle boekenparadijs Coriovallum, in de Romeinse nederzetting Coriovallum (Heerlen). Hoewel de winkel op loopafstand van mijn werk is, kom ik er te weinig, waarschijnlijk doordat de winkel open is op de twee dagen dat ik normaliter niet in Heerlen ben: vrijdag en zaterdag. Die vrije vrijdag was een cadeautje aan mijzelf toen ik van werkgever veranderde. Misschien moet ik mijn schema toch maar eens aanpassen…

Behalve een los deel uit de Russische Bibliotheek dat ik nog niet had, liep ik ook tegen de 12-delige Poëtische Werken van Jacob van Lennep aan, de uitgave uit 1859-1867, tegen een zeer vriendelijke prijs.

Lees verder
Geplaatst op door Danny Habets

Uitstorting van de ziel (Van Nievelt)

Onbekend maakt onbemind. Dat geldt in het bijzonder voor een groot deel van de Nederlandse literatuur uit de 19e eeuw, die eeuw van ‘braafheid’ en ‘domineespoëzie’. Op dat misverstand is door verschillende kenners is al vaker gewezen. Dat betekent echter niet dat de ‘schade’, door de Tachtigers aangebracht, meteen ongedaan is gemaakt. Ook voor een doorsnee neerlandicus is de  literatuur van de 19e eeuw grotendeels onbekend.

Niet alleen maar domineesdichters
Verrassingen komen niet alleen. Enkele weken geleden verwierf ik, naast een aantal klassiek geworden handboeken literatuurgeschiedenis, ook een groot aantal eigentijdse uitgaves van 19e-eeuwse dichters en schrijvers, waaronder Willem Bilderdijk (zie ook deze aflevering), Nicolaas Beets, J.J.L. ten Kate, H. Tollens, P.A. de Génestet, Jacob van Lennep en Carel van Nievelt. Niet allemaal auteurs waarvoor nu nog warme belangstelling bestaat. Maar binnen die vaak fraai versierde boekbanden blijken soms wel degelijk juweeltjes verborgen. Zo blijkt de veelgesmade Ten Kate nogal wat buitenlandse literatuur vertaald te hebben, waaronder La Gerusalemme liberata van Torquato Tasso.

Lees verder