Geplaatst op door Danny Habets

Franse Bibliotheek – een overzicht

Uitgeverij Van Oorschot heeft behalve de zeer bekende en gewilde Russische Bibliotheek ook een reeks uitgebracht onder de aanduiding Franse Bibliotheek. Hoewel deze veel minder bekend is en, voor de niet-kenner, best wat minder bekende titels bevat, is het toch een aardige reeks. Een jaar of 10 geleden kon je behoorlijk wat deeltjes in een soort van ramsj terugvinden, voor € 5 – € 10 per deeltje.

Afgelopen weken ontving ik een berichtje van een van de trouwe volgers van dit blog of ik geen overzicht had van deze reeks. Tot mijn eigen verrassing heb ik in de loop der jaren toch 22 deeltjes weten toe te voegen aan de Bibliotheca Habetsiana. Met een beetje speurwerk, dat niet de naam grondig mag hebben, vond ik de titels van nog 9 deeltjes.

De gebonden deeltjes

Onderstaand overzicht van 31 titels betreft de gebonden deeltjes. Van verschillende titels bestaan ook paperback deeltjes (zie onderaan, na deze lijst). Binnen de reeks wordt wel verschil gemaakt tussen "Klassieken" en "Modernen".

Balzac, Honoré de, Verloren illusies. Vertaald uit het Frans door Jan Versteeg, G.A. van Oorschot, Amsterdam, 2004. 1e druk – Gebonden, 733p. – [Franse Bibliotheek]. – Aantekeningen en nawoord door Jan Versteeg.

Baudelaire, Charles, De bloemen van het kwaad. Vertaald uit het Frans G.A. van Oorschot, Amsterdam, 1e druk – Gebonden. – [Franse Bibliotheek].

Lees verder
Geplaatst op door Danny Habets

Athenaeum Paperbacks

De Athenaeum paperbacks vormen, zoals de naam al aangeeft, een paperbackreeks van de gelijknamige uitgeverij. Kenmerkend voor de inhoud van de deeltjes is dat het veelal boeken over literatuur zijn, secundaire literatuur zogezegd, en dat literatuurtheorie (conform de mode van die tijd) niet wordt geschuwd.

Uitgeverij Athenaeum-Polak & Van Gennep kan, waar het gaat om boekenreeksen, wel gelden als de moeder aller Nederlandse uitgeverijen. Dat dateert nog uit de tijd dat Johan Polak er de scepter zwaaide. We danken er vele schitterende, exclusieve reeksen aan met klassieke teksten uit de Europese literatuur, zoals de Baskerville Serie, de Grote Bellettrie Serie, de Gouden Reeks en de Perpetua Reeks.

Lees verder
Geplaatst op door Danny Habets

Sleutels tot literatuur

Er wordt soms wel wat meesmuilend gedaan over neerlandici, met name leraren Nederlands, die het leesplezier van jonge mensen zouden bederven. Ik vind die kritiek meestal nogal gratuit, omdat de spreker vaak al bij voorbaat een hekel had aan lezen, of aan inspanning überhaupt. Bij wiskunde of biologie hoor je zelden mensen beweren dat een bepaald onderdeel het plezier in die vakken tegen maakt. Ondergetekende is het levende bewijs dat onderwijs ertoe doet en dat goed literatuuronderwijs werelden heeft geopend die anders gesloten of moeilijker te veroveren waren geweest.

Een goede leraar Nederlands (of in een van de andere talen) maakt een wereld van verschil – ik had het geluk van drie goede neerlandici op onze school van klas 4 t/m 6. Goede leraren vormen sleutels tot de literatuur, naast de literaire werken zelf natuurlijk.

Een type boek waar talendocenten, in mijn tijd althans (1988-1990), “om didactische redenen” wat sceptisch en soms ronduit argwanend over waren: uittrekselboeken en boekjes met analyses van literaire werken. Dat zal vooral de vrees zijn geweest dat leerlingen ze in plaats van en niet naast de literaire werken zouden lezen. Mocht ik leraar zijn geworden, dan zou ik leerlingen juist uitnodigen om ook deze secundaire literatuur te lezen en daar hun eigen bevindingen tegenover te zetten. De leerlingen die geheel zelfstandig een authentieke mening over een literair werk vormen, zijn ook in de hoogste klassen van havo en vwo niet zo heel dik gezaaid en zo’n boekje over een boek kan de reflectie een vliegende start geven.

Lees verder
Geplaatst op door Danny Habets

Drukwerk in dozen (2)

Sommig drukwerk is zo dun en kwetsbaar dat het in de maalstroom van de tijd vaak verloren gaat en in je boekencollectie ondersneeuwt. In veel gevallen gaat het om gelegenheidsdrukwerk, dat kan variëren van oude tramkaartjes tot aanplakbiljetten (de zogenoemde ephemera). In bredere zin gaat het om dunne boekjes, losse bladen en kaartjes e.d., die men voorzichtig in (archief)dozen of mappen bewaart. Vandaar de serie Drukwerk in dozen.

In de eerste aflevering gaven we een eerste introductie en lieten met name “dunne boekjes” over boeken zien, taal- en letterkundige kleinoden en (ouder) reclamemateriaal van uitgevers.

In deze aflevering werpen we een blik op een van de andere “dozen” uit de Bibliotheca Habetsiana met voornamelijk poëzie, vaak als gelegenheidsuitgave verschenen, soms illegaal.

De afbeeldingen zijn weer "aanklikbaar" voor een vergrote weergave.
Lees verder
Geplaatst op door Danny Habets

Drukwerk in dozen (1)

Ephemera (of: efemera) zijn “alledaagse zaken vervaardigd voor een bepaald, beperkt gebruik, meestal bedoeld om daarna te worden weggegooid; met name eenmalig drukwerk.” (Bron: Ensie) Dat is een interessante categorie papier om te verzamelen, omdat na verloop van tijd de meeste exemplaren inderdaad zijn weggegooid of anderszins verdwenen.

Dat laatste heeft er ook mee te maken dat het veelal kwetsbare drukwerken betreft: folders, losse kaartjes, vouwbladen, geniete katernen, dunne boekjes. Dingen die in winkels liggen, vaak op de toonbank om gratis mee te nemen, of die je in boeken vindt, ingesloten door uitgevers, boekhandels of vorige lezers.

Waar laat je dit soort objecten in je verzameling? In je boekenkast gaan ze verloren in de grote massa en vallen ze niet op. Bovendien raken ze er makkelijk beklemd en beschadigd. Om ze iets beter te beschermen stopt men ze wel in mappen en/of dozen. Ik gebruik deze voor alle “kleine en dunne boekies”, ook als ze niet strikt onder de definitie van ephemera vallen – de geringe omvang en kwetsbaarheid vormen het criterium voor opname in deze archiefdozen.

Hieronder een kleine selectie uit de dozen van de Bibliotheca Habetsiana. In een eerdere aflevering heb ik al eens de moderne folders van luxe klassiekerreeksen laten zien.

Lees verder
Geplaatst op door Danny Habets

Doorsnede: Tachtigers

Een van de belangrijkste vernieuwingsbewegingen uit de Nederlandse literatuur is de Beweging van Tachtig. Willem Kloos, Jacques Perk, Herman Gorter, Frederik van Eeden en Lodewijk van Deyssel: allemaal namen die ons na meer dan 100 jaar nog bekend in de oren klinken. Behalve werken van deze dichters en schrijvers, met wie ik al ruim 30 jaar een speciale band heb, verzamelde ik door de tijd heen ook boeken over hen.

Deze doorsnede bevat alle studies en documentatie (autobiografieën etc.) aanwezig in de Bibliotheca Habetsiana die te maken hebben met de Tachtigers en/of het tijdschrift De Nieuwe Gids en het leven en werk van de hoofdpersonen uit de beweging.

Lees verder
Geplaatst op door Danny Habets

Reeks: Pseudo-Baskerville

Ik zit met een probleem, een luxeprobleem weliswaar (zoals alle bibliofiele problemen), maar toch. Bij uitgeverij Athenaeum-Polak & Van Gennep verschenen in de loop der jaren poëzie-delen in een uniforme editie, die echter niet met een reeksnaam zijn aangeduid – en dat bij een zo prominent reeksenuitgever!

Het zijn prachtig uitgegeven dichtbundels, tweetalig en qua vormgeving doen ze een beetje denken aan de Baskerville Serie: zwartlinnen banden met gouden belettering, crèmekleurige omslagen, zelfde formaat. Er zijn ook interessante verschillen:

Lees verder
Geplaatst op door Danny Habets

De fraaie uitgaven van de Wereldbibliotheek

Een van de interessante Nederlandse uitgeverijen, met inmiddels een geschiedenis van ruim een eeuw is de Wereldbibliotheek. In deze bijdrage tonen we enkele van hun mooie uitgaven van vóór 1945 (en nog eentje uit 1954). Zowel de reguliere fondstitels als de premie-uitgaven van de Wereldbibliotheek tonen een grote aandacht voor boekverzorging, typografie en illustraties, waarbij we o.a. de naam Nic. J.B. (Nico) Bulder een aantal keren zien terugkeren.

Spring direct naar:
Winterink - Hoe onze boeken gemaakt worden
Honoré de Balzac - Het gevloekte kind
Gustave Flaubert - Salammbô
Anatole France - De goden dorsten
Novalis - De genius van de zang
Karel van de Woestijne - Romeo
Karel van de Woestijne - Esopet
Wilhelm Hauff - De bedelares van de Pont des Arts
Desiderius Erasmus - Lof der zotheid

Winterink – Hoe onze boeken gemaakt worden

Lees verder
Geplaatst op door Danny Habets

Boeken over boeken

In het leven van elke bibliofiel kom je er uiteindelijk niet omheen om ook “boeken over boeken” te kopen. Daarmee bedoelen we niet studies over een literair of filosofisch werk, maar publicaties die het object boek (als artefact) als onderwerp hebben: de fysieke eigenschappen van het boek, het maken van boeken (zetten, drukken, binden), het boekwezen (drukkers, uitgevers en boekhandels), typografie, boekbanden, het verzamelen van boeken (bibliofilie en bibliomanie), inventarissen en catalogi. Er zijn zó veel boeken op deze terreinen dat het nagenoeg onafzienbaar is. Zo zijn er alleen al over bibliofilie en bibliomanie talloze boeken – onze grote boekenvriend Perkamentus wijdde er onlangs een blogaflevering aan.

Zelf heb ik altijd wat dubbelzinnig tegenover het dit genre van “boeken over boeken” gestaan. De interesse is secundair – ik ben van boeken gaan houden door de verhalen die ze bieden: waargebeurde (geschiedenis), verzonnen (literatuur), bedachte (filosofie) of wetenschappelijke (taalwetenschappen). Het gros van mijn collectie omvat dan ook deze vier gebieden. Het boek is daar “slechts” drager van. Wel heb ik vanaf het begin de voorkeur gegeven aan het goed verzorgde boek.

In de loop van de tijd ben ik echter meer en meer gaan letten op de fysieke bijzonderheden van boeken: vormgeving, typografie, ouderdom, zeldzaamheid, ja zelfs het fenomeen verzamelen. Dat laatste vind ik een beetje pervers, maar blijkbaar schuilt er een zekere aantrekkelijkheid in het lezen over jezelf, over die vreemde drang om overal waar je maar komt je ogen open te houden voor boeken en de kans er nog weer één of meer toe te voegen aan je collectie.

Zo is er in de loop der jaren toch een plankje “boeken over boeken” ontstaan, een beetje tegen wil en dank. De reserve die ik heb ten opzichte van het genre maakt dat ik zelden tot nooit gericht zulke boeken koop. Ik loop er tegenaan, veelal tegen een al te aantrekkelijke prijs, en dan gaan ze toch mee naar huis. Dit “aankoopbeleid” heeft als gevolg dat er in de collectie en dus in onderstaand overzicht een zekere willekeur zit, maar gek genoeg lichten bijna alle interessante kanten van het boek als boek even op.

Lees verder
Geplaatst op door Danny Habets

Nederlandse literatuurgeschiedenis

In deze aflevering een doorsnede uit de Bibliotheca Habetsiana: literatuurgeschiedenis. In onderstaand overzicht beperken we ons tot de literatuurgeschiedenissen die over de Nederlandstalige literatuur gaan en overzichtswerken van Europese literatuur door Nederlanders. Schoolboeken voor het middelbare onderwijs blijven buiten beschouwing.

Lees verder