Het is geen onbekend gegeven dat Maastrichtse uitgevers / typografen uit de eerste helft van de 20e eeuw zich ook op de Franse markt begaven. Denk aan Alexandre (A.A.M.) Stols en Charles Nypels (gelieerd aan Leiter-Nypels). Gezien de ligging van Maastricht en de oriëntatie op de Franse cultuur wekt dat ook niet echt verbazing. Beide genoemde uitgevers hebben zich in verschillende uitgaven gemengd of ze geheel verzorgd, soms specifiek voor de Franse markt, soms ook deels voor bibliofielen uit Nederland. Bibliofiel zijn de meeste uitgaven zeker.

De afgelopen maanden zijn tal van dit soort uitgaven de Bibliotheca Habetsiana binnengeslopen, ondanks goede voornemens en toeziend oog van de wederhelft. In de komende weken zal ik er een aantal aan u voorstellen. We beginnen met een uitgave uit het nabijgelegen Luik / Liège.

Dag 1 – Edmond Glesener – Marguerite

Glesener, Edmond, Marguerite. Roman. J. Mawet, Liége, 1931. 1e druk – Paperback, 158+[4]p. – Ornementé d’un frontispice, de quatorze hors-texte en camaieu, vingt-trois bois en noirm douze lettres ornées et treize têtes de chapitre, dessinés et gravés sur bois par Gabriel-Belot. Imprimé sur les presses de S.A. Leiter-Nypels à Maestricht. Le tirage est de 200 exemplaires sur hollande teinté de Pannekoek et de 50 exemplaires sur hollande teinté de Van Gelder Zonen. Exemplaire justifié: 100 (op Pannekoek).

Zoals het colofon vermeldt, zijn er twee varianten, beide op de papiersoort “hollande teinté”: 200 op papier van Pannekoek (zoals voorliggend exemplaar, nr. 100) en 50 op Van Gelder Zonen. Beide zijn bekende, (zeker door Stols en Nypels) veelgebruikte papiersoorten, voorzien van helder watermerk:

Als extra toegift: dit exemplaar is gesigneerd door Jef Notermans, een bekend Limburgs letterkundige, die betrokken was bij verschillende bibliofiele uitgaven, o.a. van Middelnederlandse teksten. Meer over Notermans o.a. hier: https://www.dbnl.org/tekst/_ons003196901_01/_ons003196901_01_0331.php.

Aardige anekdote: in de Bibliotheca Habetsiana bevindt zich ook een exemplaar van Notermans' publicatie Toneel in de Maasgouw (1961), afkomstig uit de collectie van de Gem. Archiefdienst Maastricht (stempel: 'Afgevoerd'). In het boekje staat met de hand geschreven: 'Aan Pierre Kemp | Jef Notermans | 1-12-61'. Op een los ingesloten vel papier staat een uitgebreide opdracht aan Pierre Kemp. Maar daarover een andere keer...

Dag 2 – Een Italiaans intermezzo

Serra, Ettore (red.), Roma. Nel pensiero e nel sentimento degli Italiani da Dante a Mussolini. A.A.M. Stols, Maastricht, 1934. 1e druk – Paperback, 215+[9]p. – [Stamperia Alcione [= The Halcyon Press]]. – Uitgave in fraaie cassette. Portret van Julius Caesar door Karel Bouwer.

Gezet in de letter Lutetia, versierd met een titel gesneden door S.H. de Roos, initialen door Alphonse (‘Alfonso’) Stols. Het colofon vermeldt dat dit de eerste Italiaanse uitgave in de Stamperia Alcione is; het zal ook de enige blijven (i.t.t. Franse en Engelse uitgaven).

Een deel is uitgegeven op papier van Pannekoek, al dan niet in leder gebonden. Een ander deel op Antique de Luxe. Dit is nr. 106/285 op Antique de Luxe (met watermerk) Opvallend is de keuze om Mussolini als laatste auteur op te nemen in de bloemlezing, maar er waren begin jaren ’30 wel meer kunstenaars en intellectuelen (enigszins) gecharmeerd van het fascisme. Er is ook een vignet dat de ‘fasces’ toont.

Opvallend is verder het monogram THP (= The Halcyon Press). Voor meer over deze reeks (in de verschillende talen), zie o.a. het artikel op Wikipedia.