Zware kost

Boeken kunnen soms ook verbazing wekken door hun omvang: doordat ze heel klein of dun zijn, of integendeel groot en/of dik. Op mijn bureau verzamelde zich in de loop van de tijd een aantal wat men noemt ‘kloeke’ boekbanden.

Het zijn allemaal boeken (en sierlijke boekbanden!) uit de periode 1840-1920, veel Franstalige en Duitstalige boeken, stevig in de band, al dan niet met de ribben (vooral de Franse boeken). Geen bedlectuur, alleen al vanwege hun (on)hanteerbaarheid op het nachtkastje, maar geen enkele e-reader kan hier ooit tegenop.

Van links naar rechts

Hugo, Victor, Han d’Islande. Roman A. Émile Testard, Paris, 1889. 1e druk – Gebonden, 567p. – Rood-marokijn halflederen band met 5 ribben, gemarmerde platten, gemarmerde schutbladen. Fraaie illustraties. Goud (versierd) op kopsnede. Oplage: onbekend, maar 1000 exemplaren zouden zijn gedrukt op (diverse soorten) luxe papier, genummerd 1-1000, voorzien van een dubbele suite met de gravures ‘hors texte’. Dit is (helaas) een ongenummerd exemplaar.

[anonymus], Le Trésor littéraire de la France – Les Prosateurs. Recueil en prose et en vers. Librairie de L. Hachette, Paris, 1866. 1e druk – Gebonden, 961p.

Jacquemart, Albert, Histoire de la Céramique. Étude descriptive et raisonnée des poteries de tous les temps et de tous les peuples. Hachette, Paris, 1875. 1e druk – Gebonden, 750p. – Contentant 200 figures sur bois par H. Catenacci et J. Jacquemart, 12 planches gravés à l’eau-forte par Jules Jacquemart et 1000 marques et monogrammes. Schitterende sierband, rood leder rijk geornamenteerd met opdruk in goud en zwart. Goud op snede.

Sévigné, Madame de, Lettres Choisies. Précédées d’une notice par Grouvelle d’obervations littéraires par Suard, accompagnées de notes explicatives sur les faits et sur les personnages du temps. Garnier Frères, Paris, 1862. 1e druk – Gebonden, XVI+702p. – Lederen band, goud op snede. Door het boek heen fraai gegraveerde portretten.

Vétault, Alphonse, Charlemagne. Alfred Mame et fils., Tours, 1888. 3e druk – Gebonden, 580p. – Introduction par Léon Gautier. Halflederen rode band met ribben en gedecoreerde rug, goude op de snedes.

Orsini, M. l’Abbé, La Vierge. Histoire de la Mère de Dieu et de Son culte. A. René, Paris, 1844-1845. 1e druk – Gebonden, 447+490p. – Marokijnlederen rijk versierde band, goud op snede, vele fraaie prenten. Nouvelle édition illustrée de gravures hors-texte et de vignettes par MM. J. Laroche, Brévière, E. Courbe, J. Gagniet, L. Noel, Lacoste Ainé, Engelmann, Graf.

[anonymus], Das Gudrun Lied für das deutsche Haus. Nach den besten Quellen bearbeitet von Emil Engelmann. Mit einem Fascsimile der Umbraser Handschrift, 6 Lichtdruckbildern und vielen Illustrationen im Text. Paul Neff, Stuttgart, 1886. 1e druk – Gebonden, 153p. – Dit is de variant met de grijze band.

[anonymus], Das Gudrun Lied für das deutsche Haus. Nach den besten Quellen bearbeitet von Emil Engelmann. Mit einem Fascsimile der Umbraser Handschrift, 6 Lichtdruckbildern und vielen Illustrationen im Text. Paul Neff, Stuttgart, 1886. 1e druk – Gebonden, 153p. – Dit is de variant met de rode band.

[anonymus], Das Nibelungenlied für das deutsche Haus. Nach den besten Quellen bearbeitet von Emil Engelmann. Mit neun Fascsimiles der hervorragendsten Handschriften, 56 Bildern nach Zeichnungen. Paul Neff, Stuttgart, 1885. 1e druk – Gebonden, 236p. – Zelfde soort uitgave als vorige titel.

Hanson, Charles Henry, The Land of Greece. Described and Illustrated. T. Nelson and Sons, Edinburg / New York, 1886. 1e druk – Gebonden, 400p. – With 44 illustrations and three maps.

Zeggelen, W.J. van, Gedichten. D. Noothoven van Goor, Leiden, 1859-1861. 1e druk – Gebonden, 92+102+104+100+98+96+106+100p. – Bevat: Lach en luim (5e druk), Vroolijke schetsen (3e druk), Luimige verhalen (3e druk), Hoofd en hart (3e druk), Licht en bruin (3e druk), Stekjes uit den vreemde (2e druk), Kijkjes in ’t leven (4e druk), Sprokkels (2e druk). Fraai gedecoreerde linnen band met opdruk en versiering. Portret van de dichter, beschermd met aangehecht vloeipapieren tabblaadje. Diverse platen.

Legouvé, Ernest, Une élève de seize ans. J. Hetzel, Paris, [ca. 1890]. Gebonden. – [Bibliothèque d’Education et de Récréation]. – Cinquante illustrations par Adrien Marie, George Roux, Gérardin, E. Jankowski, E. Proment, Yon, Dubouchet. ‘Gravure en noir et blanc en frontispice. Illustré de nombreuses gravures en noir et blanc dans et hors texte’.

Gouraud, Julie, Cousine Marie. Librairie Hachette, Paris, 1879. 2e druk – Gebonden, 325p. – Illustré de 36 Vignettes dessinées sur bois par Adrien Marie.

Köppen, Fedor von, Het leven van Otto von Bismarck. In verband met de staatkundige geschiedenis van Europa gedurende de laatste 30 jaren. Vertaald uit het Duits door G.J. Dozy, Blomhert & Timmerman, Nijmegen, 1876. 1e druk – Gebonden, XII+355+343p. – Uitgave van 2 delen in 1 band. Donkergroene halflederen band met ribben. Met houtsneeplaten naar tekeningen van H. Lüders, L. Burger en F. Baumgarten.

Koenig, Robert, Deutsche Literaturgeschichte. Velhagen & Klasing, Bielefeld / Leipzig, 1879. 5e druk – Gebonden, 655p. – Uitgave in een fraai gedecoreerde band, halfleder. Zeer verzorgde uitgave met veel illustraties van hoge kwaliteit en uitvouwbare bladen.

Kouprine, Alexandre, La Fosse aux Filles. Vertaald uit het Russisch door Mongault & Désormonts, Mornay, Paris, 1926. 1e druk – Gebonden, 418p. – Bois de Lebedeff. Nr. 26 van 30 op Japon impérial. Fraaie halflederen band met ribben en gemarmerde platten. Ex libris Pieter Tjebbes.

Laforet, Josephus, Quaestiones Theologiae Dogmaticae. s.n., s.l. – Gebonden, 496p. – Compleet handschrift (van een cursus?) dogmatische theologie. Halfleer met gemarmerde platten. Prachtig, uniek ding.

Gérame, Marie-Joseph de, Pélerinage a Jérusalem et au Mont-Sinaï. J. Casterman, Tournai, 1843. 1e druk – Gebonden, XXVIII+367p. – Nouvelle edition ornee d’un magnifique portrait du R.P. De Geramb et d’un fac-simile. Bonne édition illustrée d’une frontispice avec Jésus sur le Calvaire et d’un portrait de l’auteur, de ce pèlerinage en Terre Sainte au début du XIXème siècle fait par ce religieux de la Trappe rédigé sous forme de lettres. Goud op de snedes.

Lartigue, Gustave de, Dictionnaire de pensées diverses. Extraites des moralistes, législateurs, hommes d’état, magistrats, écrivains et publicistes de l’antiquité, du moyen age et des siècles modernes. H. Tircher, Bruxelles, 1833. 2e druk – Gebonden, 360p.

Nettement, M. Alfred, Exposition Royaliste. 1789-1842. Bureau de la Mode, Paris, 1842. 1e druk – Gebonden, 520p. – Halflederen band met sierlijke goudopdruk op de rug, gemarmerde platten, gemarmerde sneden.

Balzac, Honoré de, Les Contes Drolatiques. Colligez ez Abbayees de Touraine et mis en lumière par le sieur de Balzac pour l’Esbattement des Pantagruelistes et non aultres. Nouvelle édition. Garnier Frères, Paris, 1926. 1e druk – Gebonden, 614p. – Van deze editie zijn 1500 genummerde luxe-exemplaren gedrukt op Vélin pur fil. Dit is nr. 1282. Met 425 prenten van Gustave Doré. Rode halfmarokijn band met hoeken, gemarmerde platten en gemarmerde schutbladen.

Een kloek boek

Amai, wat een kloek boek (ca. 30 x 45 cm). Indrukwekkend alleen al door de grootte (een soort modern groot folio), met bovendien een band in halfperkament met ribben. Wat is dit voor een boek?

Het is het Heilige Evangelie (d.w.z. alle vier de evangeliën) in een tekst uit 1657 (Statenvertaling, zie colofon), uitgegeven in 1939, aan de vooravond van WO2: schitterend papier, beperkte oplage, prachtige illustraties door Jan Th. Giesen.

Lees verder

Histoire de la Céramique

Een dikke Franstalige geschiedenis van keramiek. Beetje uit ‘mijn richting’, maar kijk die prachtige band dan toch! Vergiffenis voor mijn oppervlakkige motieven, maar het oog is snel verliefd.

Titelbeschrijving

Jacquemart, Albert, Histoire de la Céramique. Étude descriptive et raisonnée des poteries de tous les temps et de tous les peuples. Hachette, Paris, 1875. 1e druk – Gebonden, 750p. – Contentant 200 figures sur bois par H. Catenacci et J. Jacquemart, 12 planches gravés à l’eau-forte par Jules Jacquemart et 1000 marques et monogrammes. Schitterende sierband, rood leder rijk geornamenteerd met opdruk in goud en zwart. Goud op snee.

Tweemaal Maria-verheerlijking

Niet dat ik structureel boeken verzamel rondom Maria-verering (al heb ik een fraaie 8-delige ‘Maria’s Heerlijkheid in Nederland’ staan), deze Franse uitgave maakte zo nieuwsgierig en de uitgave is zo mooi, dat hij mee naar huis moest. Ondanks de ‘rousseurs’ (roestvlekjes).

Orsini, M. l’Abbé, La Vierge. Histoire de la Mère de Dieu et de Son culte. A. René, Paris, 1844-1845. 1e druk – Gebonden, 447+490p. – Marokijnlederen rijk versierde band, goud op snede, vele fraaie prenten. Nouvelle édition illustrée de gravures hors-texte et de vignettes par MM. J. Laroche, Brévière, E. Courbe, J. Gagniet, L. Noel, Lacoste Ainé, Engelmann, Graf.

Lees verder

William Morris op perkament

Onlangs ontving ik een heel mooi boek per post. Ik had dit bemachtigd via Marktplaats, en tot mijn verbazing was er niet of nauwelijks op geboden en heb ik het voor een heel mooi bedrag kunnen kopen. Het gaat om de in 1903 verschenen vertaling van William Morris’ Kunst en maatschappij.

Morris, William, Kunst en maatschappij. Lezingen van William Morris, en van een levensschets voorzien door Henri Polak. Vertaald uit het Engels door M. Hugenholtz-Zeeven, A.B. Soep, Amsterdam, 1903. 1e druk – Gebonden, VII+159p. – Versieringen ontworpen en getekend door William Morris. – Boekverzorging: S.H. de Roos. Gedrukt door Ipenbuur & Van Seldam, Amsterdam, op papier van Van Gelder. Oplage 200, dit is nr. 14. Dit is een van de exemplaren met volledig perkamenten sierband (‘full vellum spitzel binding’).

Lees verder

Van Dante tot Mussolini

De Maastrichtse typograaf en uitgever Alexandre Stols begaf zich graag op het pad van de internationale literatuur. Zoals we eerder hier al lieten zien, kwam hij verschillende keren voor de dag met Franse uitgaven, maar er blijkt ook een Italiaanse uitgave te bestaan, waarop wij onlangs stuitten.

Het gaat om een bloemlezing van teksten over Rome “van Dante tot Mussolini”, zoals de ondertitel van dit boek uit 1934 (!) luidt.

Behalve de opvallende keuze om de eigentijdse fascistische politicus in de bundel op te nemen (in de jaren ‘20 en ‘30 waren best wat kunstenaars en intellectuelen gecharmeerd van de vitalistische en hoekige ideologie), zien we ook een vignet met de ‘fasces’, het symbool dat zijn naam aan het fascisme gaf.

Lees verder

Een 19e-eeuwse Viking-saga

Tegnér, Esaias, Frithjofs-Saga. Vertaald uit het Zweeds door P.L.F.C. von Eichstorff, Elsevier, Rotterdam, 1882. 1e druk – Gebonden, 145p. – Herzien door J.J.L. ten Kate. Met twaalf ‘platen in lichtdruk’ (en diverse vignetten) naar Knut Ekwall, ‘en portret van den schrijver’.


Navigeer met de pijltjes voor meer illustraties.

Amor & Psyche

Eind 19e eeuw waren de bekende figuren uit de Griekse mythologie Amor (Eros) & Psyche populair in de literatuur en de kunsten. Denk bijvoorbeeld aan Psyche van Louis Couperus.

Onlangs stuitte ik op onderstaande prachtige uitgave van een Duits episch gedicht, getiteld Amor und Psyche.

Robert Hamerling, Amor und Psyche. Adolf Titze, Leipzig, 1882. 1e druk – Gebonden, 142p. – Illustraties van Paul Thumann.

Lees verder

“Eene voorstelling naar het leven” (C.E. van Koetsveld)

Zoals regelmatige lezers van dit blog weten, laat ik mij niet snel afschrikken door wat onbekend of inmiddels vergeten lijkt. Eind 19e eeuw hebben de Tachtigers grondig afgerekend met wat in de volksmond wel is aangeduid met “domineespoëzie”, die gekenmerkt zou zijn door braafheid en beuzelarij, met God, vaderland en gezin als leidmotieven. Het proza zou vooral oubollig zijn, met zijn licht humoristisch (bedoeld) realisme. De afgelopen decennia hebben diverse onderzoekers en enthousiastelingen geprobeerd dit beeld bij te stellen, maar een dergelijk frame is vaak nogal hardnekkig.

Het dilemma van de lezer/bibliofiel

En laten we eerlijk zijn: wie leest nog regelmatig een boek van Jacob van Lennep, C. van Nievelt of mevr. Bosboom-Toussaint? Wie smult er nog van de gedichten van J.J.L. ten Kate, Jan Frederik Helmers, A.J. de Bull, of Hendrik Tollens? Wat er vaak van is overgebleven, is omhulsel in de letterlijke zin: fraaie 19e-eeuwse bandjes, meer curiosum dan dat ze onze literaire smaakpapillen prikkelen. De vraag naar deze deeltjes is relatief gering en ondanks de ouderdom zijn de prijzen online vrij bescheiden, behalve voor enkele heel schaarse uitgaven.

Lees verder

Een vorstelijk cadeautje

Soms vind je een boek dat om allerlei redenen heel interessant is: een onbekende dichtbundel, vooral bestaand uit vertalingen in het Frans vanuit het Nederlands (in plaats van andersom), maar ook uit het Engels en Duits, extra aangevuld met een paar gedichten van eigen hand van de vertaler, eveneens in het Frans. De dichter/vertaler was van Luxemburgse komaf maar belandde (en overleed) uiteindelijk in Maastricht. Een straat dichtbij mijn ouderlijke huis is naar hem genoemd. Daarbij lijkt het boekje ook nog eens redelijk zeldzaam én is het gebonden in een heel fraaie band van rood marokijn, met goudkleurig gestempelde versiering, én heeft het een interessante eigenaar gehad. Kortom: hier ligt een bijzonder boek voor mij.

Zeldzaam of niet?

Op de gebruikelijke online verkoopkanalen (Boekwinkeltjes, Antiqbook, Marktplaats) en aggregaties van kanalen (AddAll, Bookfinder) is geen enkel exemplaar te vinden. DBNL kent het wel, hun scan/OCR is gebaseerd op het exemplaar dat zich bevindt in de Koninklijke Bibliotheek (KB) te Den Haag. De KB (OPC) en DBNL vermelden niet of het om een gebonden exemplaar gaat, maar de afbeelding op DBNL lijkt te wijzen op een dunne papieren omslagje, dus niet die luxe band van mijn exemplaar (zie ook verderop). OPC meldt geen andere bibliotheken, WorldCat noemt naast de KB nog de stadsbibliotheek Maastricht (vanzelfsprekend dat het daar ligt), de UB Tilburg, UB Erasmus Universiteit Rotterdam, UB Leiden, UB VU, UB UvA, UB Groningen, en het IISG te Amsterdam. Dus in totaal 8 exemplaren in wetenschappelijke bibliotheken.

Lees verder