Kouwenaar als magiër en mysticus

Boeken als de Bijbel of de Tao-Teh-Tjing moet je eerst honderd keer lezen, en dan snap je er iets van, aldus Prof. H. van Praag in Acht wegen der mystiek. Op niets lijkt dit zo van toepassing als op de gedichten van Gerrit Kouwenaar.

Honderd keer lezen lijkt wat veel, maar voor sommige teksten is het niet genoeg. Zeker een geconcentreerde tekstvorm als poëzie vraagt om gerichte aandacht, en herhaald herlezen. Bij poëzie die zich niet meteen blootgeeft, zoals bijvoorbeeld de gedichten van symbolisten als Rimbaud en bij ons Leopold, maar ook de Vijftigers, Lucebert en Kouwenaar, loont het om er tijd en moeite in te stoppen. Door het herhaald lezen en (her)interpreteren doorloop je als lezer de hermeneutische cirkel: via de delen begrijpen we het geheel beter en vanuit het geheel de delen.

Lees verder

Rhijnvis Feith – Brieven

Rhijnvis Feith is bij velen vooral bekend als de schrijver van het tranentrekkende Julia en van het Oudejaarslied dat nog wel wordt gezongen in protestantse kerken (“Uren, dagen, maanden, jaren vliegen als een schaduw heen”). Maar Feith was een veelzijdig man, eigenzinnig patriot, en een voorvechter van het sentimentalisme aan het einde van de 18e eeuw. In de Brieven over verscheiden onderwerpen behandelt Feith diverse literaire en literatuurtheoretische onderwerpen en verdedigt hij het sentimentalisme.

Lees verder

Come sole, de vorst des lichts (Boiardo & Hooft)

In een prachtig gedicht laat de Italiaanse Renaissance-dichter Matteo Maria Boiardo het waarnemen van een indrukwekkende zonsopgang overgaan in een loflied op een mooie vrouw, die al dat schoons doet verbleken. Het is een perfect sonnet, met een opbouw en thematiek typerend voor de Renaissance. Verder deed dit gedicht denken aan een bekend sonnet uit onze eigen literatuur, van P.C. Hooft.

Matteo Maria Boiardo (1441-1494)

Voor mij ligt, in een prachtige linnen band met een sober maar mooi stofom­slag, de bundel Poesie der Welt: Renaissance Sonette, een Duitstalige bloemlezing uit de Europese Renaissance-dichtkunst. Het kan haast niet anders of de bundel begint met een afdeling Italiaanse dichters. Minstens zo vanzelfsprekend is Petrarca de eerste dichter die aan bod komt, aangezien het om sonnetten gaat.

Lees verder

In duisternis verdwaald (Hooft, Vondel & Achterberg)

Een van de beroemdste sonnetten van P.C. Hooft is Geswinde grijsaert, over het bizarre verstrijken van de tijd: alles gaat zo snel, behalve het wachten op de geliefde die ver verwijderd is. Een ander prachtig sonnet, ook vrij bekend, is dat over de zonsopgang, Wanneer de vorst des lichts:

Persoonlijk vind ik dit een van de mooiste 17de-eeuwse gedichten, misschien wel een van de allermooiste uit de gehele Nederlandse poëzie, maar dat geldt voor nog enkele van Hoofts gedichten.

Lees verder

Het beste van Louis Couperus

Ik krijg wel eens de vraag welke boeken van Couperus nu werkelijk de moeite waard zijn en waarmee je het beste kunt beginnen. Onderstaande lijst is een lijst gebaseerd op persoonlijke voorkeur. Natuurlijk staat het eenieder vrij zijn of haar eigen leespad te bewandelen.

Wat zijn zijn beste romans?

  • Van oude menschen, de dingen, die voorbijgaan…, echt een klassieker, een evergreen, bevat veel lagen, maar is desondanks goed te lezen op het verhaalniveau, bevat niet zo veel moeilijk leesbare zinnen.
  • De stille kracht, spannend, mysterieus, in essentie anti-koloniaal.
  • De boeken der kleine zielen, een soort Verfall einer Familie, qua niveau zeker gelijk aan de bekende roman van Thomas Mann.
  • Eline Vere. Een Haagsche roman, de eerste roman van Couperus, deftig, soms wat melodramatisch, toch meeslepend en bedwelmend, met ironische blik op de toenmalige Haagse elite.
  • Extaze. Een boek van geluk, een bijzonder boek, vol mystiek en Nietzscheaanse Lebensbejahung.
  • De berg van licht, een van zijn beste historische romans over de oudheid, met veel mystieke en gnostieke elementen.
  • Noodlot, een donker en somber boek over de vernietigende kracht van het noodlot en de werking ervan in (de jaloezie van) de mens.
  • Psyche & Fidessa, twee prachtige sprookjes, die de andere, niet-naturalistische kant van de schrijver Couperus duidelijk laten zien.
  • Antiek toerisme, nog een erg goede historische roman over de oudheid, over een wanhopige Romein, geknakt in de liefde, die raad zoekt en als (enigszins decadent) toerist door o.a. Egypte reist. Met een subtiele hint naar een passerende Maria en Jozef.
  • Metamorfoze, een sleutelroman over zijn eigen schrijverschap, met een subtiele ironische verwijzing naar de rumoerige Beweging van Tachtig.
Lees verder

Voyage du tour de monde

Post uit Frankrijk! De afzender lijkt zijn postzegelverzameling geplunderd te hebben en heeft daarmee de gehele envelop volgeplakt om het door mij bestelde boek te brengen. Een bijzonder boek, dat een van de inspiratiebronnen zou zijn geweest voor Rond de wereld in 80 dagen van Jules Verne.

Lees verder